Vlaamse begroting 2027: wat het groeipakket tot 23 jaar echt betekent (en waarom ik er wakker van lig)

Ik zat deze week met een blikje Cola Zero (ben niet echt een koffiedrinker 😉 ) naar het nieuws over de Vlaamse begroting aan het kijken. Normaal hou ik me daar ver van, maar deze keer raakte het iets waar ik in 2019 al over had geschreven. Dus bij deze: een blogpost over de (Vlaamse) begroting.

Eerst even de feiten. Die liggen intussen vast: minister-president Matthias Diependaele heeft het akkoord op 30 september 2026 voorgesteld in zijn septemberverklaring.

Wat staat er in het begrotingsakkoord?

De grote lijnen stonden een paar dagen eerder al in De Tijd en bij VRT NWS, en de septemberverklaring heeft daar weinig aan veranderd (VRT volgde het live). Dit zijn de maatregelen die mij als ouder en (ooit opnieuw?) koper het meest raken:

• Registratierechten voor je eigen woning gaan vanaf 1 januari 2027 van 2% naar 3%. Voor een woning van €394.000 (de gemiddelde prijs volgens De Tijd) betaal je dan €11.820 in plaats van €7.880. Dat is € 3.940 extra, ruim 10 maanden groeipakket voor twee kinderen. Volgens Diependaele zou de datum van het compromis tellen en niet die van de akte, dus wie nu een woning zoekt, heeft nog een paar maanden.
• Groeipakket voor studenten stopt op 23 jaar in plaats van 25 jaar. Vanaf wanneer precies, is nog niet bekend.
• De schoolverlatersregeling (nog 12 maanden groeipakket als je na je 18de stopt met studeren) verdwijnt.
• Het startbedrag (vandaag €1.310,75 per geboorte) geldt straks enkel nog voor het eerste kind.
• Dienstencheques gaan van €10 naar €12 voor de eerste 175 per jaar. De volgende 125 kosten €13, en daarna is het op: 300 per jaar, waar dat vandaag 500 is voor een alleenstaande en 1.000 voor een gezin.
• Ondertussen gaat de verlaging van de erfbelasting gewoon door, al is het voor €160 miljoen in plaats van de €350 miljoen uit het regeerakkoord, en pas vanaf 2029. De gunstregeling voor schenkingen van familiebedrijven blijft onaangeroerd.

Dat laatste punt deed bij mij de wenkbrauwen fronsen. Maar daarover straks meer.

Wat kost het ons gezin concreet?

Voor wie mijn post over de echte kost van een kind in België heeft gelezen: wij hebben 2 kinderen, allebei geboren na 2019, dus allebei in het nieuwe systeem. Het basisbedrag is sinds deze maand € 190,66 per kind per maand.

Stel dat onze dochter later een master doet en die (zoals zovelen) pas op haar 24ste afrondt. Dan mist ze onder de nieuwe regels 2 jaar × 12 maanden × € 190,66 = € 4.575,84. Voor twee kinderen in hetzelfde scenario is dat € 9.151,68, en dan heb ik de indexering nog niet meegerekend.

Het startbedrag heeft onze zoon nog gekregen (hij is van april, timing is alles 😉). Een gezin dat volgend jaar een tweede kindje krijgt, mist die € 1.310,75 dus gewoon.

Eerlijk? Voor ons is dat vervelend, maar het breekt ons FIRE-plan niet. En dat is net het punt.

Laat die studenten toch gaan werken

Ik heb al redelijk wat gelezen over deze begroting. Hier zijn een aantal argumenten die ik wil meegeven, omdat ze niet dom zijn:

• Inschrijvingsgeld in België is laag vergeleken met de echte kost van een opleiding.
• Vanaf 16 kan je studentenwerk doen, en €190,66 per maand is maar een dag of twee werken.
• Bijna overal in Vlaanderen zit er een hogeschool of universiteit binnen het uur pendelen, een kot is niet verplicht.
• Wie na 23 nog studeert, blijft vaak gewoon plakken.

Het rekenwerk klopt min of meer: deel € 190,66 door je uurloon als student en je komt inderdaad uit op een dag of twee per maand. Daar ga ik niet flauw over doen.

Waar ik het mee oneens ben, is dat het “maar” een dag of twee is. Voor een student uit een gezin waar geld geen issue is, klopt dat. Maar voor een student die al werkt om zijn laptop, boeken en treinabonnement te betalen (omdat thuis dat geld er gewoon niet is), komt die dag of twee bovenop de uren die hij al klopt.

Wat zegt het onderzoek daarover? Ik heb het nagekeken, en het is minder zwart-wit dan ikzelf op het eerste zicht dacht:

• Een literatuurstudie van UGent-economen Neyt, Omey, Verhaest en Baert (2019) vond dat studentenwerk vooral een negatief effect heeft op de beslissing om verder te studeren of aan hoger onderwijs te beginnen, en minder op de examenresultaten zelf. En hoe meer uren, hoe negatiever.
• Een meta-analyse van 69 studies door Kroupova, Havranek en Irsova (2024) komt tot hetzelfde: het effect op prestaties is klein, maar bij de beslissing om af te haken wordt het wel substantieel.

Een studentenjob op zich is dus vrij onschuldig. Veel uren werken naast je studies maakt het wel waarschijnlijker dat je stopt. En wie stopt is statistisch vaker iemand die het geld nodig had.

Terug naar 2019: 4,5 generaties

In 2019 schreef ik (in het Engels) FIRE isn’t for everyone: a long climb out of poverty. De kern: volgens het OESO-rapport A Broken Social Elevator? duurt het in de OESO gemiddeld 4,5 generaties voor een gezin met een laag inkomen het gemiddelde inkomen bereikt. In België zijn er 4. Denemarken doet het in 2.

Ik schreef toen ook dat ik FIRE nastreefde vanuit een luxepositie: ik woonde bij mijn ouders en kon het grootste deel van mijn loon sparen. Dat is nog altijd zo. Selfmade is een groot woord, ik had een startblok.

Sindsdien is het niet echt beter geworden. Het Degrees of Difference-rapport van The Sutton Trust (november 2025) stelt vast dat de sociale mobiliteit in rijkere landen stilvalt en soms zelfs daalt. Een diploma helpt kinderen uit niet-hooggeschoolde gezinnen nog altijd flink vooruit, maar het voordeel is kleiner geworden, en kinderen uit hooggeschoolde gezinnen houden een voorsprong. (Kanttekening: België zit niet bij de landen die ze in detail bestuderen, dus neem het als een algemene trend.)

Onderwijs is dus minder een gegarandeerde lift naar boven dan vroeger. Het blijft wel de beste trap die we hebben.

Wat me écht stoort

Ik snap dat er bespaard moet worden. Ik snap ook dat er mensen misbruik maken van systemen, en dat moet aangepakt worden.

Wat ik moeilijk vind, is de verdeling. Een student die op zijn 23ste nog aan zijn master zit, levert € 190,66 per maand in. Tegelijk gaat er nog altijd €160 miljoen naar een lagere erfbelasting en wordt de gunstregeling voor schenkingen van familiebedrijven niet aangeraakt.

Voor gezinnen zoals het mijne is € 4.575,84 per kind een tegenvaller. Voor een gezin onderaan die trap van 4 generaties kan het net het verschil zijn tussen doorstuderen en “ik ga toch maar werken”.

En het vervelende is: dat gaan we pas over 10 jaar zien, en dan zal niemand het nog aan deze begroting linken.

Ik ben benieuwd hoe jullie dit zien. Zeker als je zelf student bent (geweest) en moest bijklussen: was dat bij jou een extraatje of noodzaak?